Je leest het in elk ontwikkelingspsychologisch naslagwerk: het middelste kind verdwijnt in de plooien van het gezin. Meestal groeien ze op tot heel sociale mensen omdat ze gauw buiten de beperkte kring van het gezin treden op zoek naar bevestiging. En het is waar. Tussen kind 1 en kind 3 krijgt mijn kind 2 misschien niet altijd de aandacht die ze nodig heeft. Een hele dag met haar op stap en ik heb mijn ogen en oren de kost gegeven. Ze straalde en glunderde om zoveel aandacht. Mama had tijd om de hele dag geduldig alle waarom-vragen te beantwoorden. En naar alle fantastische verhalen te luisteren: 'Juf E. is verliefd op een muur; alle treintjes zwemmen in het water; mijn traantjes gaan van links naar rechts en van boven naar onder; die meneer op de tram heeft een p**mel...' Tramchauffeurs knipperen met hun lichten naar haar en zwaaien. Ze zegt pardon als ze een boertje laat en de hele treincoupé lacht. Ze fluistert nadrukkelijk voor een slapende man en vraagt of die meneer eigenlijk wel kan praten. Ze wijst een vrouw aan met gouden sportschoenen en verkondigt luidkeels dat zij die ook wil. Ze danst door het leven. Een glimlach verschijnt waar zij passeert.

En zo zag ik mijn kleine, grote dochter voor wie ze is. Los van grote zus. Los van kleine broer. Een betoverende schat.

Op maandag mag ik graag naar In godsnaam kijken. Vaak voel ik herkenning en sympathie. Voor zij die terug willen naar een eenvoudiger leven. Minder materialisme en minder 'ik'. Soms ook ben ik geschokt. Om de wereldvreemdheid en de naïviteit. Het slotklooster in Brecht deed me dan weer vooral glimlachen. Het feit dat zoveel vrouwen jarenlang kunnen samenleven is het beste bewijs dat God bestaat, klonk het. Zoveel relativering! En dat iedereen die God zoekt, hem toch al gevoeld heeft. Anders ga je toch niet zoeken.

Toen moest ik aan mijn kinderen denken. Om God te voelen hoef je niet 'achter slot' te gaan. Kinderen krijgen is genoeg. Nergens voel je beter hoe onbelangrijk en nietig je eigenlijk bent. Je bent slechts de weg waarlangs ze op de wereld komen. Zij zijn zij. Al wat je kan doen is loslaten en lang kijken*. De liefde die het ik overstijgt.

En nu moet ik me met meer aardse dingen gaan bezighouden. Boterhammekes met choco smeren, bijvoorbeeld.

(* Herman De Coninck)

Kind 1 heeft alweer een schitterend rapport. Als dat nu geen primus is, dan weet ik het toch niet. Er was ons vorig jaar verteld dat ze klaar was voor het eerste leerjaar maar dat ze wel flink haar best zou moeten doen. Intussen vliegt ze erdoor met twee vingers in haar neus. Een beetje onzeker is ze wel. De commentaren van de juf luiden steevast 'je kan meer dan je denkt, Charlotte', 'je mag foutjes maken', 'van fouten kan je leren', 'je mag best wat zekerder zijn', 'een fout is niet erg', 'perfect zijn is niet nodig'...

Net zat ze nog haar huiswerk te maken. Alles juist in de eerste kolom. Ergens halverwege de tweede kolom hoor ik fluisteren: 'hier ga ik toch eventjes een fout maken'. Mams en paps staan perplex. Waarom zou ze nu expres een fout maken? 'Dat moet van mijn juf! Want daar kan ik van leren!' Eigenlijk heeft mijn kind dus gewoon 100%!

Kinderpraat doet soms je fantasie op hol slaan. Wat te denken bijvoorbeeld van een ruimtewisser of van een poning. Maar de taal der volwassenen helpt ook de kinderfantasie een eind op weg. Dat werd me duidelijk toen kind 2 wel héél bezorgd was toen haar juf te laat was omdat ze vastzat in de sneeuw.

Intussen hebben de meiden ook een sleetrauma opgelopen. Na hun sprong in ware schansspringstijl is elke helling voorgoed verleden tijd. Nu willen ze enkel nog door ondergetekende voortgetrokken worden op lange, rechte stukken. Tja, ik verbrand er in elk geval veel calorietjes mee...

De kleine man is boos. Héél boos. Kijkt me aan met een vernietigende blik. Hoe durf ik hem in dit weer mee buiten te nemen. En dan begint het brullen. Hij krijst en kronkelt als een duveltje in een wijwatervat. Het is gewoon té koud. Mensen kijken me nogal vies aan. Een slechte moeder die haar kind niet warm genoeg aankleed. Nochtans heeft het kleintje meer aan dan ik ooit mijn dochters heb aangetrokken. Dikke sokken, dikke trui, dikke broek, sjaal, muts, wanten, tot een thermisch onderlijveke toe. Maar het blijft te koud voor meneer. Ik zie het in zijn ogen: sneeuw, wat is daar in godsnaam leuk aan, ik vind dit een marteling, haal mij hier onmiddellijk weg. Het geschreeuw houdt op. Hij is toch niet echt bevroren?

Thuisgekomen verdwijnt de blik niet. De kleine man blijft heel boos op mij. Ik heb iets onvergeeflijks gedaan. Hij huilt en snottert dat het een lieve lust is. Zelfs mama's knuffels kunnen hem niet meer opwarmen. Mijn kleine man en sneeuw: it's not the beginning of a beautiful friendship.

Kind 2: 'Mamaaaaaa, Pipi Langkous die doet alleen haar eigen zin, hé?!'

Mama: 'Ja, zoetje, en dat mag eigenlijk niet, hoor.'

Kind 2: 'Nee, je moet dat samen met mama doen!'

Tja, waarom ook niet.

Het verlanglijstje van kind 2: is dit wel een meisje?

Het eigenhandig geschreven verlanglijstje van kind 1:

Alles is relatief. Zeker mijn middelste kind. Kind 2 deelt normaal kamer 1 met kind 1 want ze slaapt niet graag alleen. Voor het slapengaan wip ik altijd even de kamertjes binnen en sta dan even stil bij kind 1 en 2, mijn grote kinderen en bij kind 3, mijn kleintje. Vandaag is kind 1 uit logeren en kind 2 kampeert bij kind 3 in kamer 2 want alleen slapen doet ze dus écht niet. En dan sta ik even stil in kamer 2 en zie ik in het middelste kind plots weer een kleintje. Soms hoort ze bij de groten, soms hoort ze bij de kleintjes. Of hoe vooral het middelste kind relatief is.

Ik moest plots aan iemand denken. Ik zweefde kilometers zuidelijker het Vlaamse land in en nam mentaal haar plaats in. Terstond werd het stil in mij. Ik kwam in een huis terecht waar alles was opgeruimd. De vloer geveegd en gedweild. Waar de boeken in het boekenrek staan zoals ze daar ooit zijn neergezet. Het enige geluid komt van de radio. Radio 1. Ik kijk door schone ruiten naar buiten, drink een kop koffie en eet een boterham. Lees de krant. Ik geniet van een huis zonder kinderen. Ik geniet van stilte, orde en rust.

En dan keer ik terug. Op de ramen zitten vette kinderhandjes tot 90cm hoogte. Er kraken rijstkoeken en letterkoekjes onder mijn schoenzolen. De radio kan ik niet horen door het 'mamasé, mamasa' gebrul van de meiden. De restanten van de pannekoeken slingeren op de tafel. Mijn handen ruiken naar vochtige doekjes. Ik struikel over een maan-roos-vis boekje. De koffie is koud geworden en van de koekjes hebben de kinderen niks overgelaten voor mij. Een zin in de krant in één keer lezen lukt niet. Er moeten immers poepjes geveegd worden intussen, pleisters geplakt, neuzen gesnoten, tranen gedroogd en wapenstilstanden bedongen.

En toch... als mijn dochter zo vals als maar kan, zingt van 'alles is zo mooi', zou ik voor geen geld willen ruilen. Alhoewel, één middagje misschien?

Hannelore: "Eén h, nog een h, twee haaien."

Charlotte: Herfstdutje ipv. winterslaap

Charlotte leert schrijven. Op haar laatste toets had ze één fout: 'bees' in plaats van 'bes'. Volgens mij is dat toch een half punt waard.

Vandaag mochten manlief en ik naar de jeugdrechtbank. De dagvaarding kwam als een donderslag bij heldere hemel en meteen flitste door mijn hoofd 'wat hebben we verkeerd gedaan'. Maar het ging om ons klein Jowanneke. De rechter heeft het gevonnist: hij mag bij ons blijven en hij is jaarlijks verlengbaar.

Toen we de rechtbank binnen stapten, was ik toch licht onder de indruk. Een andere wereld, met stijve, indrukwekkende mannen in toga, een gewichtige, geladen drukte in de gangen. En toen was het onze beurt. Even dacht ik in Ally McBeal terecht gekomen te zijn. Het is me al langer bekend dat de 'sociale sector' door vrouwen wordt bevolkt maar hier in de rechtbank was echt geen man te bespeuren. De rechter, de procureur, de griffier en de advocaten waren allemaal stuk voor stuk knappe dames. De rechter was bijna tot tranen toe bewogen over zoveel inzet van onzentwege. Terwijl ik zelf bijna zat te huilen want dit kind brengt ons zoveel liefde dat veel inzet niet nodig is. Het komt gewoon vanzelf. Maar een rechter spreek je niet zomaar tegen, toch?

Eerst was er Kzoom met Maja De Bij, Wicki De Viking, Nils Holgersson, Pinokkio, Pippi en Lassie. Het werd ineens stil in huis. De kinderen houden van dezelfde programma's als mama toen ze nog een braaf meisje was*.

Daarna kwam kind 1 thuis met de vogelkesdans. Tot haar verbazing kent mama niet alleen de tune van Wicki maar dus ook de pasjes van deze trouwfeest-klassieker. En tot groot jolijt van klein Jowanneke. Uit een andere cultuur geboren maar duidelijk fan van de Vlaamse traditional. Hij doet vrolijk mee en schatert het uit. En wij samen met hem.

* Titel van een schitterend kinderboek (Toen mama nog een braaf meisje was).

Lieve Charlotte, gisteren ben ik je allereerste rapport gaan halen bij je juf. Er zullen er nog ontelbare volgen maar je debuut is alvast geslaagd. Net als je papa is je sterkte wiskunde. En net als je mama ben je 'braaf en lief' in de klas. Een beetje onzeker ook, zei de juf, en je mag best wat zekerder zijn van jezelf want je kan het. Het meest trots ben ik op je punten voor aardig en lief zijn, respect voor de ander en beleefdheid. En ook voor stilzitten kreeg je een dikke A. De juf heeft je graag in de klas, zoveel is duidelijk. Het rapport was geen verrassing. Je bent namelijk wie je bent: lief en zacht, rustig en leergierig. Lieve schat, doe zo verder. Wij zijn in elk geval apetrots op jou.

Op de speelplaats van kind 2 loopt vandaag één verklede kleuter. Mama heeft de nota niet goed gelezen en is een week te vroeg met de prinsessenkleren komen aandraven. Zou kind 2 het erg vinden om volgende week nog 'ns in tenue op te dagen? Zou ze zich vandaag de koning te rijk voelen als enige, eenzame prinses? Of doet ze op dit eigenste moment een traumatische ervaring op als vreemde eend in de bijt?

Ons klein jowanneke heeft zijn eerste paar spiksplinternieuwe schoenen gekregen. Tot hiertoe waren het afdragertjes, geleende stappers en rommelmarktgevalletjes. Met de kouder wordende ochtenden was het tijd voor wat stevigers. Aan de kassa gaf ik hem doos + zak om vast te houden en nu zijn we inmiddels 3 kwartier later en hij heeft doos + zak nog altijd stevig in een houdgreep. Alsof het een boei betreft die hij niet mag loslaten omwille van verdrinkingsgevaar. Hij snuffelt aan zijn bottekes, streelt ze en straalt. Of hoe sommigen met héél weinig content kunnen zijn.

Lieve, grote, flinke schat,

Zes ben je geworden vandaag en tot mijn grote spijt heb ik het feest gemist. Ik ben zelf heel vroeg naar school vertrokken, toen je nog sliep en was pas terug als het al voorbij bedtijd was. Een dikke kus, dat hebben we elkaar nog kunnen geven en dat kan je na zes jaar écht wel als de beste. Tot het pijn doet, als het moet.

Je bent net gestart in het eerste leerjaar en je honger naar cijfers en letters groeit alleen maar. Je bent ontzettend leergierig en enthousiast. Je huiswerk kan niet snel genoeg op tafel liggen. Ik moet je echt intomen of je zou al aan de schoolpoort beginnen als ik je kom halen.

En voor de rest ben je eigenlijk dezelfde gebleven. Verantwoordelijk, betrouwbaar, blozend en blinkend, een stralend zonnetje in huis, zelfstandig... Wat je liefst van al doet is knutselen, schilderen, knippen, plakken, tekenen. Je tovert de prachtigste dingen uit je mouw. Een echte creatieveling. Van je oma? En het snoepen ook? Je lust alles, eet graag samen met mij slaatjes en fruit en allerhande rauwkost maar voor wat chocola ben je ook altijd te vinden.

Je bent ook nog altijd mijn sterretje in empathie. Jij hebt een ingebouwd thermometertje voor wat anderen voelen. En je geeft ze nog altijd graag wat ze nodig hebben, een knuffel, een kus, een lach, een tekening.

Mijn lieve, lieve schat, ik vermoed dat ik volgend jaar wat meer te vertellen zal hebben. Over leren lezen, leren zwemmen, leren rekenen. Er staat wat op stapel dit jaar voor jou. Mijn schitterend zonneke, aan jou kunnen heel wat mensen zich warmen...

Dikke, dikke zoen

19 augustus 2009 zal ik nooit meer vergeten. Het was één van die dagen in een mensenleven waar een gouden randje omheen zit. In de avondzon, mijn favoriete licht, als het vurige geel omslaat in vloeibaar goud, en mijn dochters haren als een aureooltje om hun hoofdje schitteren, liet ik mijn oudste nog 'ns los. Ik hield de stok aan haar fiets nog even vast maar dat was meer om mijzelf gerust te stellen dan om haar in evenwicht te houden. Ze was weg... Helemaal alleen op haar fiets. Zonder oefenen, zonder vallen, nergens tegengereden. Stoppen aan elk zebrapad. Verantwoordelijk als altijd. Vandaag heeft mama een heel trots gevoel maar ook een beetje hartzeer omdat het kleintje nu zo groot wordt. En Charlotte? Die heeft zadelpijn.

Ik herinner het me als was het gisteren. Als kind was ik licht gefrustreerd dat die lieve Jezus waarover we leerden op school, een man was en hoegenaamd geen meisje. Ik vond het toen al niet eerlijk dat alle belangrijke functies altijd door mannen werden ingevuld.

Komt Charlotte mij gisteren vragen waarom Jezus geen meisje is. En Hannelore vindt enkel Mega Mindy als enige vrouw in de wereld van de superhelden wat magertjes. Zo moeder zo dochters. Feministes in de dop?

Tijd voor nog eens een briefje. Mijn kleinste meid, kind 2 dus, is pas 4 geworden. We hebben het op vakantie gevierd met vlagjes aan de tent, een step als cadeau en op een marktje in Bouillon heb je een middeleeuwse prinsessenkroon gekregen. Die heb je sindsdien nog niet uit willen doen. Je staat ermee op en gaat ermee slapen. Op je verjaardag zelf was je de ster en je had meteen ook de allures. Wij moesten jou in de watten leggen, voor minder ging je niet! En grote zus moest ook maar een dagje naar jouw pijpen dansen.

Je hebt een flinke groeischeut gekregen de laatste weken. Bijna net zo groot als je zus en dat is ook al geen kleintje. Je babyvet hangt er nog een beetje aan. Gelukkig voor mij want daar ben ik gek op. Je zachte babyvelletje, je ronde voetjes en handjes, je bolle wangetjes... Laat het nog maar even zo!

Later wil je meester worden. Of jongen. Of superheld. Of soms zeg je: als ik later een jongen ben, dan word ik superheld. Of je beweert staalhard dat je vroeger een jongen was. Je speelt graag bij de buurjongen waar een huis vol jongensspeelgoed staat. Playmobil-ridders zijn je favoriet. En toch houd je ook van meisjesspelletjes. Je verkleed je graag als prinses of speelt mama met de poppen.

Je bent en blijft een haantje-de-voorste. Terwijl je zus eerder observeert en de kat uit de boom kijkt, loop jij voorop en zit op de eerste rij. Op vakantie spreek je iedereen aan en vertel je trots dat je jarig bent. Ik zie in jou wel een showbizzfiguur, een actrice, stand-up-comedian of althans 'iets in de media'?

Je doet het flink op school, gaat trouwen met groten Adam of met Leni. Daar ben je nog niet helemaal uit. Je hebt het hart op de tong. Een open boek. Jouw emoties laten zich niet raden: die lees je gewoon van je gezicht. Je kan lastig zijn van te veel drukte. Je hebt graag dat alle dagen een beetje hetzelfde zijn. Voor jou dus liever het wat kalmere schooljaar dan de drukke vakantie met veel logeerpartijtjes en lang opblijven. Je bent en blijft ook een vroege vogel. Al van bij je geboorte ga je graag vroeg naar bed en vroeg uit de veren. Helemaal de papa en so unlike de mama. Eten is vooral vlees en petatjes. Groensel en fruit is niet aan jou besteed. Opnieuw helemaal je papa. Maar uiterlijk lijk je op mij, naar 't schijnt. En dat beschouw ik als een compliment want ik vind jou een supermooie meid. Vooral je blinkende deugnietogen, dat blijft jouw grote troef. Je bent een bron van genot voor mij als liefhebberend fotograaf. En de mooiste foto's zijn niet alleen die waarop je lacht. Jouw bijnaam is veranderd van prinses Decibel naar Donderwolkje of Kruidje-roer-me-niet. Je stapt geregeld met het 'andere' been uit bed. Maar zoals het ook in de natuur gaat: na regen komt ALTIJD zonneschijn. En als jouw zonneke schijnt, mijn liefste schat, dan is de hele wereld blij!

Ik tegen mijn dochters: 'Als jullie zo blijven ruziemaken, tel ik tot 3 en dan gaat de computer uit!'

De buurjongen: 'Mijn mama telt tot 5.'